Tanggungjawab Bersama Urus Sisa Pepejal Negara

Pernahkah Anda Terfikir Mana Perginya Sampah Kita?

Tanggungjawab Bersama Urus Sisa Pepejal Negara | Setiap kali kita membuang plastik pembungkus makanan, botol minuman, atau sisa makanan ke dalam tong sampah di dapur, pernahkah kita terhenti sejenak dan berfikir: “Ke manakah sampah ini pergi selepas abang lori sampah mengutipnya setiap pagi?” Bagi kebanyakannya, sebaik sahaja sampah keluar dari pagar rumah, masalah itu dianggap selesai. Niat di hati nak kawasan rumah bersih dan segar, tetapi hakikatnya cerita sebenar baru sahaja bermula selepas itu.

Saban hari, bertan-tan sisa pepejal diangkut dan ditumpuk di tapak pelupusan sampah di seluruh Malaysia. Hakikat yang perlu kita telan bersama ialah tapak pelupusan kita makin hari makin sarat dan nyaris tidak mampu lagi menampung jumlah buangan yang saban hari meningkat. Kebersihan alam sekitar bukannya semata-mata tugas pihak berkuasa tempatan atau pekerja pembersihan, melainkan tanggungjawab bersama seluruh warga Malaysia.

Realiti Pahit: Realiti Sampah Malaysia Dalam Data

Mari kita tengok fakta dan angka sebenar supaya kita tidak terus dibuai rasa selesa. Menurut statistik resmi daripada Majlis Keselamatan Negara (MKN) dan Perbadanan Pengurusan Sisa Pepejal dan Pembersihan Awam (SWCorp), rakyat Malaysia dianggarkan menghasilkan sekitar 1.07 juta tan sisa plastik setiap tahun [^1]. Lebih menyedihkan, sebahagian besar daripada sisa ini tidak diuruskan secara optimum dan akhirnya hanyut memenuhi lautan atau reput bertahun-tahun di tapak pelupusan.

Selain sisa plastik, secara puratanya seorang individu di kawasan bandar di Malaysia menghasilkan sehingga 1.5 kilogram sampah setiap hari [^2]. Jika kita darabkan dengan jumlah populasi juta-juta penduduk di bandar-bandar utama seperti Kuala Lumpur, Shah Alam, dan Johor Bahru, jumlah sisa bulanan yang terhasil amat menakutkan!

Namun, tidak semua berita itu gelap. Ada sinar harapan yang mula kelihatan. Menurut laporan SWCorp Malaysia, Kadar Kitar Semula Kebangsaan telah menunjukkan peningkatan positif daripada 33.17% pada tahun 2022 kepada 35.38% pada tahun 2023, dan disasarkan untuk mencapai 40% menjelang penutup Rancangan Malaysia Ke-12 [^3]. Walaupun kadar ini makin baik, kita masih mempunyai perjalanan yang cukup jauh jika hendak dibandingkan dengan negara maju seperti Jepun atau Jerman yang kadar kitar semula mereka jauh melepasi angka 50%.

Kesan Direct Kepada Kehidupan: Bukan Sekadar Bau Busuk

Mungkin ada antara kita yang rasa isu sisa pepejal ini cuma babak kecil dalam hidup. “Alah, longkang depan rumah berbau sikit sahaja pun,” fikir sesetengah orang. Hakikatnya, pengurusan sisa pepejal yang caca-marba membawa padat kesan domino yang merosakkan kesihatan serta poket kita sendiri.

Bila sampah tidak diasingkan dan longkang tersumbat akibat sisa plastik, apa yang berlaku bila hujan lebat turun dua jam tanpa henti? banjir kilat! Air banjir membawa bersama kotoran, kuman, dan merosakkan harta benda rumah serta kereta kita. Bukan itu sahaja, longkang dan longgokan sampah yang bertakung menjadi lubuk pembiakan nyamuk Aedes dan haiwan perosak seperti tikus. Penyakit denggi dan leptospirosis (kencing tikus) bukannya perkara main-main — ia mampu meragut nyawa.

Pantun Kitar Semula & Alam Sekitar

Sebelum kita pergi lebih mendalam tentang langkah-langkah praktikal yang boleh kita buat di rumah, mari kita renungkan bait-bait pantun ringkas ini:

Indah berbayang pokok kemuning,

Tempat berteduh si burung dara;

Tong biru, orange, dan hijau kuning,

Asingkan sampah jaga negara.

Langkah Mudah: Bermula Dari Dapur Rumah Kita

Mahu ubah dunia tak perlu terus tunggu projek gergasi jutaan ringgit. Segala-galanya bermula dari dalam rumah sendiri, terutamanya di kawasan dapur. Berikut adalah amalan mesra alam (go green) yang amat santai dan praktikal untuk diamalkan oleh setiap keluarga Malaysia:

Amalkan Asingkan Sisa di Punca (Separation at Source) Menyediakan tong atau beg plastik berasingan untuk sisa organik (sisa makanan) dan sisa boleh kitar semula (kertas, plastik, tin aluminium, dan kaca). Bila sisa makanan tidak bercampur dengan kertas atau plastik, proses kitar semula jadi bertambah mudah dan kualiti barang yang dikitar semula kekal bersih.
Gunakan Semula Beg Membeli-Belah & Bekas Makanan Bawa beg mesra alam sendiri setiap kali ke pasar raya atau pasar malam. Kurangkan kebiasaan meminta beg plastik sekali guna. Bila nak bungkus makanan di kedai, biasakan bawa mangkuk tingkat atau bekas makanan sendiri.
Ubah Sisa Makanan Menjadi Baja Kompos Jangan terus buang kulit buah-buahan, sisa sayur-sayuran, dan habuk kopi ke dalam tong sampah. Bahan-bahan ini sebenarnya kaya dengan nutrien. Dengan sedikit usaha membuat komposting di kawasan laman rumah, anda bukan sahaja dapat mengurangkan sisa buangan, malah mendapat baja organik percuma untuk pokok bunga dan sayuran anda!
Sokong Pusat Kitar Semula Pandu Lalu (DTRC) Kini banyak PBT dan SWCorp telah menyediakan Pusat Kitar Semula Pandu Lalu (Drive-Thru Recycle Centre). Anda boleh mengumpul barang-barang kitar semula, bawa dengan kereta, dan tukarkannya kepada wang tunai atau mata ganjaran. Sampah dapat dikurangkan, duit poket pun bertambah!

Kesimpulan: Setiap Langkah Kecil Anda Amat Berharga

Menjaga alam sekitar ini bukannya tugas sehari dua, tetapi ia adalah marathon peradaban. Apabila setiap rakyat Malaysia mengambil berat tentang cara membuang dan menguruskan sisa pepejal dengan betul, kita sedang membina persekitaran hidup yang lebih bersih, sihat, dan selamat untuk generasi anak cucu kita kelak. Ingatlah bahawa bumi ini bukannya warisan daripada nenek moyang kita semata-mata, melainkan pinjaman daripada generasi akan datang yang perlu kita kembalikan dalam keadaan yang baik.

Soalan Untuk Pembaca (Jom Tinggalkan Komen!):

Bagaimana pula dengan amalan di rumah anda sekarang? Adakah keluarga anda sudah mula mengasingkan sampah mengikut kategori, atau masih mencari jalan mudah kumpul semua dalam satu beg? Jom kongsikan pengalaman, petua, atau cabaran yang anda hadapi dalam ruangan komen di bawah!

Nota Kaki :

[^1]: Majlis Keselamatan Negara (MKN) / SWCorp (2022). Tahukah Anda? Statistik Sisa Plastik di Malaysia. Pautan: https://www.mkn.gov.my/web/ms/2022/10/19/tahukah-anda-6/

[^2]: Institut Kefahaman Islam Malaysia (IKIM). Pengurusan Sisa Pepejal di Malaysia dan Masalahnya. Pautan: https://www.ikim.gov.my/en/pengurusan-sisa-pepejal-di-malaysia-dan-masalahnya/

[^3]: Perbadanan Pengurusan Sisa Pepejal dan Pembersihan Awam (SWCorp) (2023). Kadar Kitar Semula Kebangsaan Meningkat Kepada 35.38%. Pautan: https://www.swcorp.gov.my/kadar-kitar-semula-kebangsaan-meningkat-kepada-35-38-berbanding-sasaran-35-pada-tahun-2023/